Nauka i Technika Zdrowie

Tajemnice ludzkich łez

Rzeczywistość nie zawsze jest usłana różami i właśnie z tymi przykrymi momentami są kojarzone łzy, choć pojawiają się też w chwilach o zabarwieniu bardzo pozytywnym. Wachlarz czynników doprowadzających człowieka do łez jest szeroki. Doświadczamy łez smutku, rozpaczy, radości, wzruszenia. Pojawiają się też jako reakcja alergiczna czy wynik podrażnienia oczu. Czy wszystkie z nich mają ten sam cel i taki sam skład ? Dlaczego ludzie płaczą, a zwierzęta nie ?

fot. Mystic Art Design, źródło: pixabay.com

Produkcja łez

We wszystkich przypadkach emocjonalnych lub fizjologicznych reakcji, mechanizm powstawania łez jest taki sam i we wszystkich przypadkach proces ten ma swoje naukowe uzasadnienie. Gruczoł łzowy, który wytwarza łzy, znajduje się tuż obok gałki ocznej. Mrugając, rozprowadzamy łzę, a później jest ona ewakuowana przez kanaliki łzowe ku ujściu przez przewód łzowo-nosowy – stąd się bierze pociąganie nosem poprzedzające często płacz. Jeśli gruczoły wyprodukują dużo łez, zaczynają one spływać po policzkach.

Przyczyny i funkcje

Medycyna wyróżnia trzy kategorie łez: tak zwane podstawowe, odruchowe oraz emocjonalne. Podstawowe mają za zadanie zapobiegać wysuszaniu się rogówki, skutecznie nawilżając całą gałkę oczną. Produkujemy ich od 150 do 300 mililitrów dziennie. Łzy odruchowe to te produkowane w nagłej reakcji na kontakt z substancją irytującą pochodzącą z zewnątrz organizmu, na przykład dymem, kurzem czy substancjami wydzielanymi przy krojeniu cebuli. Ostatni, najbardziej interesujący rodzaj to łzy emocjonalne, zależne od ludzkiej psychiki. Układ limbiczny mózgu, przetwarzający i regulujący odczuwane emocje, jest ściśle związany z układem nerwowym. Oba układy pozostają ze sobą w ciągłym kontakcie, wysyłają i odbierają komunikaty. W ten sposób informacja o silnej emocji z mózgu trafia do układu łzowego.

W zależności od okazji, w ramach której wywołana zostaje reakcja płaczu, łzy różnią się od siebie także składem. Te podstawowe złożone są z wody, chlorku sodu, chlorku potasu, śluzu i lizozymu, co decyduje o ich antybakteryjnych właściwościach. Łzy odruchowe składają się w znaczącej mierze z wody i zawierają dodatkowo niewielką ilość przeciwciał służących zwalczaniu czynnika agresywnego przybywającego z zewnątrz. Natomiast łzy o charakterze emocjonalnym mają w sobie dużo białka i hormonów przyczyniających się do redukcji poziomu przeżywanego stresu i bólu fizycznego bądź psychicznego. Są w tym lepsze niż wszelkie dostępne na rynku środku przeciwbólowe, stąd dużo racji jest w radach mówiących o tym, że jeśli odczuwamy taką potrzebę, warto się po prostu wypłakać. Przynosi to psychiczną ulgę, za czym stoją badania naukowe.

Zwierzęta nie płaczą ?

Pytanie o okazywanie emocji przez zwierzęta pozostaje na ten moment w środowisku naukowym w sferze domniemywań, bez jasnej odpowiedzi. Pewnie chcielibyśmy doszukiwać się oznak radości i smutku u naszych zwierzęcych przyjaciół, ale doszukać się trudno. Szacunek wobec zwierząt, wyrozumiałość, empatia i obrona ich praw są niewątpliwie potrzebnymi zjawiskami ze strony gatunku ludzkiego, choć jednocześnie Martin Giurfa, profesor Uniwersytetu w Tuluzie i specjalista w zakresie funkcji poznawczych zwierząt, przestrzega przed ich antropomorfizacją. Badając zachowania gatunków królestwa zwierząt, należy przyjąć całkowicie inne parametry i człowiek nie powinien być tu punktem odniesienia. Czy jeżeli szympans wydaje dźwięki przypominające ludzki chichot, należy przyjąć, że coś go rozbawiło? Czy ultradźwięki emitowane przez szczury, gdy są łaskotane, są podobne do śmiechu człowieka? Jakie założenia trzeba w takim razie przyjąć w stosunku do zwierząt, jak określić, jak opisać ich uczucia i jakie symptomy im przypisać? Do tej pory naukowcy skupiają się na obserwacji u zwierząt dwóch ważnych czynników – zmienności w rytmie serca oraz ilości wydzielanych hormonów i neuroprzekaźników. Na razie brakuje jednak narzędzi do poszerzenia spektrum badań i wyciągnięcia pewnych wniosków dotyczących zwierzęcych emocji. Jedno jest pewne – okazują je zupełnie inaczej niż my.

Inne z tej kategorii

Jak wyeliminować cukier prosty z diety?

Wiktoria Śniadek

Popularna procedura kosmetyczna okazała się niebezpieczna dla zdrowia

Redakcja

Więcej mammografii w mammobusach niż stacjonarnie

Redakcja

Zrób coś dla swojego serca – V Poranny Bieg Po Plantach Krakowskich

B Kuras

Firmy energetyczne zainwestują ponad 2 bln dol. w transformację cyfrową. Chcą w ten sposób walczyć o młodych klientów

Redakcja

Radioaktywne cząsteczki w przestrzeni międzygwiazdowej

Redakcja
Gazeta Jutro