Podróże Środowisko

Ekoturystyka szansą na przyszłość

Możliwości podróży są aktualnie bardzo ograniczone, a dla wielu osób są one ważnym elementem odpoczynku i poznawania świata. Czas pandemii skłania człowieka do wielu refleksji, w tym dotyczących codziennych działań, przyzwyczajeń i wyborów. Na popularności ekoturystyka zyskuje już od kilku lat, a kiedy granice między państwami ponownie zostaną otwarte, ma szansę znacznie się rozwinąć. Ekolodzy podkreślają, że świadome rozwiązania i dbałość o przyrodę to już nie tylko właściwa droga, a wręcz konieczność.

fot. Jean Piter, źródło: pixabay.com

Na czym polega ekoturystyka?

Zamysł koncentruje się na działaniu na rzecz zachowania równowagi w przyrodzie, na rzecz bioróżnorodności i zrównoważonego rozwoju. Ta forma turystki pojawiła się przeszło 40 lat temu, kiedy ochrona środowiska zaczęła stanowić jedno z ważniejszych ognisk debaty publicznej, którym pozostała do dzisiaj. Termin ekoturystyka pojawił się jednak znacznie później.

Do wyznaczenia najważniejszych kierunków i celów ekoturystyki w znacznej mierze przyczynił się meksykański architekt, Hector Ceballos-Lascurain. Ekoturystykę postrzegał jako odwiedzanie naturalnych obszarów planety, trwale pozostających w stosunkowo nienaruszonym stanie, przede wszystkim w celach poznawczych lub dla kontaktu z naturą, czerpania z siły oraz piękna fauny i flory. Termin ten miał obejmować także wszelkie przejawy kultury wytworzonej przez człowieka na cennych, nienaruszonych terenach przyrodniczych. Równie ważnym odnośnikiem jest definicja Międzynarodowego Towarzystwa Turystycznego (TIES), które ujmuje ekoturystykę jako podróżowanie w obrębie środowiska naturalnego w sposób odpowiedzialny, z poszanowaniem środowiska i lokalnych populacji.

Jak zostać ekoturystą i gdzie się udać?

W szerszym znaczeniu w ekoturystyce istotne jest także zaangażowanie przyjezdnych w dbałość o naturę, świadomość kulturowych wyzwań tubylców i przyczynianie się do rozwoju lokalnych społeczności, choćby przez wchodzenie w interakcję z miejscową kulturą i obrót finansami. Aby zostać ekoturystą trzeba współpracować ze strukturami organizacyjnymi, które podpisały odpowiednie karty etyczne. Wiąże się to z wyznaczonymi standardami pozyskiwania energii, użycia wody i budowy infrastruktury noclegowej przy użyciu naturalnych materiałów. Również wędrówka po parku czy lesie w towarzystwie lokalnego przewodnika sprowadza się do ekoturystyki, ponieważ generuje dochody dla miejscowych społeczności.

Sztandarowymi przedstawicielami ekoturystycznych destynacji są Kostaryka, Botswana, Gwadelupa czy też Wyspy Galapagos. Jednak nie trzeba ograniczać się do państw najbardziej znanych ze swoich walorów przyrodniczych. Ekoturystyka daje możliwość odkrywania na nowo krajów, które słyną przede wszystkim z turystyki masowej, na przykład plażowej, a oferują o wiele więcej. Doskonałym przykładem takiej oferty jest Brazylia, która posiada wspaniałe zaplecze przyrodnicze. Warto wybrać się na eko-wędrówkę w towarzystwie lokalnego przewodnika po Pantanal Park, jednym z najpiękniejszych rezerwatów przyrody w Brazylii lub odkryć bajeczną Vale Encantado, miejsce sklasyfikowane przez UNESCO jako rezerwat biosfery.

Liczby robią (negatywne) wrażenie

Turystyka w oczywisty sposób ingeruje w życie planety. Wyjazd często wiąże się z użyciem nawet kilku środków transportu – na przykład samolotu, a w miejscu pobytu również busów podróżnych, taksówek czy promów. Tymczasem przykładowo podróż samolotem w obie strony z Paryża na wyspę Madagaskar i z powrotem przekłada się na zużycie 567 litrów nafty na jednego pasażera. Z kolei przeprawa samolotem między Nowym Jorkiem a Paryżem oznacza emisję jednej tony dwutlenku węgla. To tyle, ile przeciętny człowiek zużywa do ogrzania mieszkania w ciągu całego roku. Udział turystyki w emisji gazów cieplarnianych skutkujących zmianami klimatycznymi wynosi około 5 %.

Naturalnie żadna forma turystyki nie mogłaby być całkowicie ekologiczna. Zawsze wiąże się z produkcją śmieci, które trzeba przetransportować i poddać recyklingowi. Inwestycje w transport, budowę hoteli i dróg są konieczne do utrzymania ruchu turystycznego, który napędza gospodarki i daje zatrudnienie milionom osób na całym świecie. Dzięki dobrym chęciom turystów można jednak znacznie ograniczyć destrukcyjny wpływ podróży na otoczenie.

Ratunek dla zwierząt

Ekoturystyka pozytywnie wpływa na jakość powietrza, roślinność, a także na faunę, przyczyniając się do ratowania gatunków. W wielu miejscach sprzyjających rozwojowi nowej formy turystyki obowiązuje zakaz polowania na zwierzęta czy zbliżania się na wyznaczoną odległość. W Botswanie w 2014 roku wprowadzono zakaz polowań na słonie, co przyniosło wymierne skutki. Dziś Botswanę zamieszkuje blisko jedna trzecia afrykańskiej populacji słoni. W 2019 roku władze zniosły jednak zakaz polowania na te duże ssaki, uzasadniając decyzję względami ekonomicznymi. Może to się okazać dla gatunku katastrofalne w skutkach. Wciąż jednak Botswana może poszczycić się faktem, że 45 % jej powierzchni to tereny chronione – o statusie rezerwatów, parków narodowych, krajobrazowych itp. Ponadto nie brakuje ważnych inicjatyw ze strony organizacji funkcjonujących na terenach sprzyjających ekoturystyce, które przeznaczają zebrane od przyjezdnych środki na rzecz ochrony nosorożców, lwów, słoni, gepardów i wielu innych gatunków.

Zainteresowanie podróżami wzrasta, a rozwiązania przyjazne planecie wciąż wdrażane są na małą skalę

Każdego roku turystów przybywa na świecie, a także w Polsce. Z turystycznych obiektów noclegowych w 2019 roku skorzystało w naszym kraju 35,7 miliona osób. Wynik ten równoznaczny jest ze wzrostem o 5,2 % w porównaniu do 2018 roku. W tym w 2019 roku Polskę odwiedziło 7,5 mln turystów zagranicznych, co przełożyło się na 21 % całości.

Ratując środowisko, trzeba działać na różnych płaszczyznach. Jak dotąd tylko 5 % sektora turystyki można zaliczyć do gałęzi eko. Wdrożenie milionów ludzi w nowe oblicze turystyki może wydawać się utopią, ale nawet jeśli nie uda się od razu spełniać wszystkich wytycznych, warto próbować.

Inne z tej kategorii

Jak izolacja może wspierać walkę ze zmianami klimatu?

Redakcja

Na szlaku

~ Klimatyczne Węgry

A Wojtasik

Zjawiska ekstremalne w Polsce. Adaptacja do zmian klimatu się opłaca

Redakcja

Niedźwiedzie w Japonii wychodzą na ulice

O Marczuk

Mroczna strona Krakowa

M Zębala

Chińska góra Huangshan promuje turystykę w Czechach i Niemczech

Redakcja
Gazeta Jutro