Literatura Taniec

Taneczna symbolika w odniesieniach literackich

~ Tanecznym krokiem przez sztukę

Emocje, jakich dostarcza taniec, niosą ze sobą potencjał symbolicznego wyrażenia istotnych treści. Taneczne sceny w literaturze często wpasowują się kontekst historyczny i narrację utworu. Dzisiejszej ich analizie posłużyły emblematyczne przykłady.

aut. Michał Elwiro Andriolli

Legendarna scena

„Pan Tadeusz” to tekst przywoływany od pokoleń i zasługujący na szczególną uwagę pod różnymi względami. Polonez wieńczy ostatnią księgę i staje się dla czytelnika bogatym symbolem. Tak jak cały utwór, taniec utrzymany jest w tonie baśniowości. Opisy są pełne ruchu, barw, rytmu. Dzieło było dla autora znakiem „powrotu do kraju lat dziecinnych”, przywołującym nadzieję i rozgrzewającym serce. Rodzinne strony to miejsce i ludzie, którzy go ukształtowali, przekazali wartości i wyposażyli w odwagę brnięcia w przestrzenie bezlitosnej rzeczywistości. To ostoja bezpieczeństwa, której odnalezienie sprawia niezwykłą radość wobec zawodu jaki przyniósł okres emigracji.

Słynny polonez przed wymarszem z wojsk napoleońskich z Litwy, uczyniony został symbolem odejścia od pewnych wartości, dawnego świata kultury. Mickiewicz dzięki tańcu sportretował więc polską wspólnotę u progu ważnych, dziejowych zmian. Dostojne ruchy, kroki, pląsy są niczym wołanie o przyszłość, która z należnym przytupem ma nadejść. Młode pokolenie, które reprezentują Zosia i Tadeusz, niesie wizję nadziei i wyzwolenia.

Zwiastun upadku wartości

Motywem tańca, który ma duże znaczenie dla całości utworu, posłużył się też Stanisław Mrożek. Tytułowe tango to kluczowy element dramatu o istotnym wydźwięku. Pojawia się w ostatnim akcie, kiedy Edek zabiwszy Artura manifestuje swoje zwycięstwo i siłę. Śmierć głównego bohatera oznacza upadek buntu przeciwko kryzysowi wartości, chaosowi moralnemu i porzuceniu wszelkich norm w imię ślepo bronionych idei. W tym nietuzinkowym utworze niemal wszystko jest absurdem, ponieważ jak zauważył Artur: „Waszego świata już nie można nawet rozsadzić. Sam się rozlazł”. Konieczność „buntu przeciwko buntowi” budzi poczucie nonsensu, do którego sprowadza się także nikczemność środków walki. Artur próbował bowiem przywrócić ład i porządek przy użyciu pogardy i przemocy.

Finalny taniec Edka z Eugeniuszem jest symbolem upadku awangardy społecznej, która nie potrafi już dłużej sprawować swojej roli. Zdominowały ją zło i terror, które są pesymistyczną zapowiedzią tyranii i czasów grozy. Niespokojne rytmy, skomplikowane figury stają się znakiem współczesności, totalitaryzmu, bezmyślności i groteskowych wartości.

Arkadyjskie progi

Aby zejść z nieco melancholijnego tonu, powróćmy do czasów renesansu, kiedy to tworzył ojciec polskiej poezji – Jan Kochanowski. „Pieśń świętojańska o Sobótce” jego autorstwa, to opowieść o rytualnym, ludowym tańcu odbywającym się w noc Kupały. Pieśni dwunastu panien cechuje dobitnie sielankowy nastrój. Taniec tworzy aurę beztroski i radości, wyzwala energię, witalność, formuje wspólnotę. Porywa wszystkich do wesołego korowodu, który umacnia więzi i pielęgnuje tradycję.

Wprowadzone motywy bożków leśnych oddają charakter wsi, która łączy tradycje chrześcijańskie z pogańskimi. Jest ona ukazana niczym kraina spokoju, bezpieczeństwa, a przy tym sielanki i szczęścia. Pieśni i taneczne doświadczenia posłużyły też do przekazania refleksyjnych myśli i przywołania słynnych filozofów, takich jak stoicy i Cyceron, który zwiastuje, że cnota zapanuje nad zazdrością. Panny wykazują troskę o naród, jego zewnętrzne bezpieczeństwo i wewnętrzny dobrostan. Całość tworzy wielowymiarowy przekaz, przenosząc czytelnika w świat magii i zabawy połączonej z kształtowaniem cnót i dbałością o wspólne chwile radości.

Inne z tej kategorii

Polska Noblistka Olga Tokarczuk jest dumna ze swoich ukraińskich korzeni

Redakcja

Mała praca o człowieku

Oliwia Gucwa

Świat tańca

~ Odkryjcie jego urok

O Marczuk

Psim tropem za Brodie…

A Szachowska

Nie rysuj kredą! Przez nią giną ludzie…

GJ poleca książkę "Kredziarz" C.J. Tudor

A Szachowska

Wystartował XIX festiwal tańca w Kielcach

M Miter
Gazeta Jutro